Palamutlar Nerede?

Proje Hakkında

Metro Toptancı Market olarak balığı sadece ticari bir ürün olarak değil gelecek nesillere bırakılması gereken bir değer olarak görerek Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) ile birlikte ‘Palamutlar Nerede?’ projemizi 2012 yılında başlattık.- 2012-2015 yılları arasında 4.500 palamudu markalayarak denize bıraktık, halktan alınan geri dönüşler aracılığıyla palamutların göç yollarında güncellemeler yapılmasına katkıda bulunduk.

Proje ile Akdeniz ve Karadeniz ülkeleri arasında göç eden, stokları bilinmeyen palamudun korunması için uluslararası bir koruma anlayışı geliştirilmesini, ticari öneme sahip olan palamut balığının göç yollarının güncellenmesine, balığın sürdürülebilirliğinin sağlanmasına katkıda bulunduk. Ayrıca sürdürülebilir avcılığa bilimsel katkıda bulunurken, sadece avlayan değil, tüketenlere de bilgi aktarımında bulunulmasını sağladık.

Proje Hayata Geçişi & İşleyişi Hakkında

Denizlerde her geçen gün artan kirlilik, iklim değişiklikleri ve mevsimsel rüzgârlardaki yön değişiklikleri, balıkların göç yollarını değiştirmesine neden olarak balık nesli için büyük bir tehdit oluşturuyor. Denizlerdeki su sıcaklığı yükseldikçe, suyun içeriğindeki oksijen miktarı da azalıyor. Bu da balıkların Akdeniz'de daha kısa bir süre kalmasına ve neticesinde kuzeye döndüklerinde sayı ve hacim olarak daha küçük olmalarına neden oluyor.

Yüksek ekonomik değere sahip palamut, lüfer ve uskumru gibi göç eden balık türlerinin göç yollarındaki değişiklikler, bu türlerin devamlılıklarını önemli oranda etkiliyor. 50 yıl önce balıklar Akdeniz-Karadeniz arasında göç ederken, bugün stoktaki balıkların bir kısmı Karadeniz'de kalıyor. Yani dönmüyor.

Bu bilgiler ışığında hayata geçirilen Palamutlar Nerede projesi ile palamut göç yollarının tespiti için yola çıkıldı. Markalanan balıkların bulunması için Türkçe, İngilizce, Bulgarca, Ukraynaca, Gürcüce, Rumence, Rusça, Arapça ve Yunanca olmak üzere 9 farklı dilde bilgilendirici afiş ve broşürler hazırlanarak balıkçı birlik, kooperatif ve derneklerine dağıtıldı. Markalanmış bir palamut bulduklarında tarih, enlem-boylam, marka numarası, çatal boy ve ağırlık bilgileriyle beraber markayı ve balığın fotoğrafını TÜDAV’a ulaştıran kişiler, ‘Palamutlar Nerede?’ projesinin önemli bir parçası oldu.

palamut

Aynı zamanda www.palamutlarnerede.org isimli sitede projenin tanıtımını yaparken, sitede geri dönüşümler, marka görülen alanlar, yemek tarifleri vs. gibi başlıklar oluşturularak projenin daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladık. Sitemiz yaklaşık 30.000 kişi tarafından ziyaret edilmiş, proje hakkında detaylı bilgiler aktarılmıştır.  Geri dönüşü yapılan markalar projenin web sitesihttp://www.palamutlarnerede.com/ adresinde paylaşıldı.

Markalama için gereken palamut dalyan, çapari ve gırgır olmak üzere 3 değişik yöntemle elde edilirken, balıkların boyları ölçüldükten ve boylarına uygun şekilde markalandıktan sonra tekrar denize bırakılmıştır. Markalama çalışmaları İstanbul Boğazı, Kilyos, Rumeli Feneri, Şile, Ağva, Samsun, Giresun (Espiye, Tirebolu, Görele), İzmir (Çeşme) bölgelerinde yapılmıştır.

Karadeniz’de markalanan balığı boy aralıkları % 82 oranında 29- 35 cm arasında, Marmara Denizi’nde markalanan balıkların boy aralıkları % 78 oranında 27- 33 cm ve Ege Denizi’nde ise % 91 oranında 32-36 cm arasındadır. Markalanan balıkların çoğu 1 yaşındaki balıklar olarak değerlendirilmiştir.

Palamut markalamasının ilk kez 60 yıl önce yapılmış ancak bu dönemde gırgır ile avcılık sonucu yakalanan balıkların markalanması denenmemiştir. Hayata geçirilen bu proje ile gırgır tekneleri ilk kez kullanılarak yeni bir teknik geliştirilmiştir. Bu teknik ve tecrübe bundan sonra yapılacak çalışmalarda kolaylıkla kullanılabilecektir. Teknik, avlanan balığın kolay ölmesini önlemek için bir havuza atılan balıkların 20 saniyede bir buzla takviyesine dayanmaktadır.

60 yıl sonra yapılan ikinci Palamut markalama deneyleri sayesinde yüzün üzerinde yerel balıkçı kooperatifiyle doğrudan ilişkiye geçilerek, Palamut balığın göç yollarının güncellenmesi, sürdürülebilir balıkçılık ve iklim değişikliği konularında kendilerine bilgi verilmesi sağlanmıştır.

Palamutlar Nerede? projesi bir ilk olma özelliği taşımaktadır ve özellikle av yasakları, korunması gerekenler türler, deniz kirliliği gibi konulardaki paylaşımlar büyük bir ilgi ve takdir toplamıştır.

2012-2015 tarihleri arasında markalama bölgelerinde toplamda 4.500 balık markalanarak denizlerimize bırakılırken bunun geri dönen marka sayısı halen 119 adettir. Bunun 102 adedi Karadeniz’dendir. Geri dönüşler Trabzon, Ordu, Zonguldak, Giresun, Samsun, Sinop, Bartın, İzmir-Çeşme, Artvin, Çanakkale, İstanbul-Şile-Rumeli Feneri-,Şile Ağva, Rize gibi birçok ilden elde edilmiştir. Ayrıca, Bulgaristan, Ukrayna ve Gürcistan ve Yunanistan’dan da markalar elde edilmiştir.

Deniz Markalanan Balık Sayısı Geri Dönen Balık Sayısı Oran 
Karadeniz 1453 102  % 6.9
Ege Denizi 1232 10  % 0.8
Marmara Denizi 1795 7  % 0.4
Toplam 4500 119  % 0.02